คำศัพท์ UAV – พื้นฐาน (Core Terms)
หน้านี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็น ฐานความรู้สำหรับการเรียนรู้ด้วยตนเอง (Self-Study)
สำหรับผู้ที่ทำงานหรือกำลังก้าวเข้าสู่อาชีพด้านอากาศยานไร้คนขับ (UAV / Drone)
เป้าหมายหลักไม่ใช่การท่องจำคำศัพท์
แต่เป็นการทำความเข้าใจ ภาษามาตรฐานสากลที่ใช้จริงในงานปฏิบัติการบิน
คำศัพท์ทั้งหมดถูกคัดเลือกและจัดกลุ่มจากบริบทการใช้งานจริง
ครอบคลุมโครงสร้างอากาศยาน ระบบควบคุม การนำร่อง ความปลอดภัย
การปฏิบัติการบินและกรอบกำกับดูแลตามกฎหมาย
วัตถุประสงค์ของหน้านี้
-
สร้างความเข้าใจเชิงปฏิบัติ (Operational Understanding)
เน้นคำศัพท์ที่ใช้จริงในงานบิน ไม่ใช่คำจำกัดความเชิงทฤษฎี
-
เตรียมความพร้อมก่อนเข้าเรียนหรือฝึกอบรม เพื่อให้ผู้เรียนมีพื้นฐานด้าน
-
ความรู้ (Knowledge)
-
ทักษะการคิดเชิงสถานการณ์ (Skill)
-
ทัศนคติด้านความปลอดภัย (Attitude)
-
ปูพื้นฐานสู่การสอบและการประเมินผล
โดยคำศัพท์จำนวนหนึ่งจะเชื่อมโยงกับแนวข้อสอบและสถานการณ์ที่มักพบในการสอบใบอนุญาต
แนวคิดหลักของการจัดเนื้อหา
คำศัพท์ในหน้านี้ถูกจัดกลุ่มตาม ระบบการทำงานของโดรน
ไม่เรียงตามตัวอักษร เพื่อสะท้อนวิธีคิดแบบผู้ปฏิบัติงานจริง
ผู้เรียนจะค่อย ๆ เห็นภาพรวมของระบบ UAV ตั้งแต่
ตัวอากาศยาน → ระบบควบคุม → การนำร่อง → ความปลอดภัย → กฎหมาย → การประเมินความเสี่ยง
แนวคิดนี้สอดคล้องกับทั้ง
-
การทำงานภาคสนาม
-
การฝึกอบรมระดับมืออาชีพ
-
โครงสร้างการสอบมาตรฐานสากล
เป้าหมายระยะยาว
สิ่งที่หน้านี้ต้องการสร้าง ไม่ใช่แค่ “ผู้สอบผ่าน”
แต่คือ วัฒนธรรมความปลอดภัยในการใช้โดรนในประเทศไทย
เมื่อผู้ใช้งานเข้าใจคำศัพท์อย่างถูกต้อง
การตัดสินใจ การสื่อสาร และการปฏิบัติการบิน
จะอยู่บนพื้นฐานของความรับผิดชอบ ความเข้าใจร่วม
และมาตรฐานเดียวกับระดับนานาชาติ
กลุ่มคำศัพท์: Aircraft & Components
(โครงสร้างอากาศยานและส่วนประกอบของโดรน)
Unmanned Aircraft (UA)
อากาศยานที่ไม่มีนักบินอยู่บนอากาศยาน
หมายถึงตัวอากาศยานเอง ไม่รวมผู้ควบคุมหรือระบบภาคพื้น
[Exam Focus] — มักใช้ในนิยามทางกฎหมายและข้อสอบ CAAT
Unmanned Aircraft System (UAS)
ระบบอากาศยานไร้คนขับแบบครบชุด
ประกอบด้วยตัวโดรน ระบบควบคุมภาคพื้น ระบบสื่อสาร และอุปกรณ์สนับสนุน
[Exam Focus] — ข้อสอบมักถามความแตกต่างระหว่าง UA และ UAS
Drone
คำเรียกทั่วไปของอากาศยานไร้คนขับ
ใช้ในภาษาพูดและเชิงการตลาด
ในเชิงกฎหมาย มักใช้คำว่า Unmanned Aircraft แทน
[Exam Focus] — ระวังสับสนระหว่างคำทางกฎหมายกับคำทั่วไป
Airframe
โครงสร้างหลักของตัวโดรน
รวมลำตัว แขน ใบพัด และโครงรับน้ำหนัก
มีผลโดยตรงต่อความแข็งแรง น้ำหนัก และเสถียรภาพการบิน
Propeller
ใบพัดที่ทำหน้าที่สร้างแรงยกและแรงขับ
ขนาด รูปทรง และทิศทางการหมุน ส่งผลต่อประสิทธิภาพการบิน[Exam Focus]
เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยและการบำรุงรักษา
Arm
โครงแขนของโดรนที่ยึดมอเตอร์และใบพัด
มีผลต่อระยะห่างใบพัด ความเสถียร และการกระจายน้ำหนัก
[Exam Focus] — พบในคำถามเชิงโครงสร้างและความแข็งแรงของอากาศยาน
Landing Gear
โครงสร้างรองรับการขึ้น–ลงของโดรน
ช่วยลดแรงกระแทกและป้องกันความเสียหายต่ออุปกรณ์
มีผลต่อความปลอดภัยในการลงจอดและการบำรุงรักษา
Motor
มอเตอร์ไฟฟ้าที่ขับเคลื่อนใบพัด
จำนวนและกำลังของมอเตอร์สัมพันธ์กับน้ำหนักและสมรรถนะของโดรน
ความผิดปกติของมอเตอร์เป็นสาเหตุอุบัติเหตุที่พบบ่อย
Electronic Speed Controller (ESC)
อุปกรณ์ควบคุมความเร็วรอบของมอเตอร์
รับคำสั่งจากระบบควบคุมการบินเพื่อปรับแรงขับ
การทำงานผิดพลาดอาจทำให้โดรนเสียการควบคุมทันที
Flight Controller
สมองหลักของโดรน
ทำหน้าที่ประมวลผลข้อมูลจากเซนเซอร์และควบคุมการบิน
[Exam Focus] — ข้อสอบมักถามบทบาทของระบบนี้ในด้านความปลอดภัย
Battery
แหล่งพลังงานของโดรน
ความจุและสภาพแบตเตอรี่ส่งผลต่อเวลาบินและความปลอดภัย
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับข้อจำกัดการบินและความเสี่ยงด้านความปลอดภัย
Payload
น้ำหนักบรรทุกเพิ่มเติมจากตัวโดรน
เช่น กล้อง เซนเซอร์ หรืออุปกรณ์พิเศษ
มีผลต่อสมรรถนะ ระยะเวลาบิน และข้อกำหนดทางกฎหมาย
Maximum Takeoff Weight (MTOW)
น้ำหนักสูงสุดที่โดรนสามารถขึ้นบินได้อย่างปลอดภัย
รวมตัวโดรน แบตเตอรี่ และ Payload
[Exam Focus] — ใช้กำหนดประเภทโดรนและข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง
กลุ่มคำศัพท์นี้เป็นพื้นฐานสำคัญ
สำหรับการเข้าใจข้อกฎหมาย การจำแนกประเภทโดรน
และการตอบคำถามสอบที่เกี่ยวข้องกับ “ตัวอากาศยาน” โดยตรง
กลุ่มคำศัพท์: Control & Communication Systems
(ระบบควบคุมและการสื่อสารของโดรน)
Remote Controller (RC)
อุปกรณ์ที่ผู้ควบคุมใช้สั่งการโดรนจากภาคพื้น
ใช้ควบคุมทิศทาง ความเร็ว และโหมดการบิน
[Exam Focus] — มักถามความแตกต่างระหว่าง RC กับระบบควบคุมอัตโนมัติ
Ground Control Station (GCS)
ระบบควบคุมภาคพื้น อาจเป็นรีโมต แท็บเล็ต หรือคอมพิวเตอร์
ใช้แสดงข้อมูลการบิน แผนที่ และสถานะของโดรน
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับการควบคุมการบินแบบ BVLOS
Command & Control (C2)
กระบวนการส่งคำสั่งควบคุมจากผู้ควบคุมไปยังโดรน
ครอบคลุมทั้งสัญญาณควบคุมและการตอบสนองของอากาศยาน
[Exam Focus] — ใช้ในบริบทด้านความปลอดภัยและข้อจำกัดการบิน
Control Link
ช่องทางสื่อสารที่ใช้ส่งคำสั่งควบคุมการบิน
หากขาดสัญญาณ Control Link ระบบจะเข้าสู่ Fail-safe
[Exam Focus] — เกี่ยวข้องโดยตรงกับ Lost Link Procedure
Telemetry
ข้อมูลสถานะที่โดรนส่งกลับมายังผู้ควบคุม
เช่น ตำแหน่ง ความสูง ความเร็ว และแบตเตอรี่
ใช้เพื่อการตัดสินใจและความปลอดภัยในการบิน
Fail-safe System
ระบบป้องกันเมื่อเกิดความผิดปกติ เช่น สัญญาณขาด หรือแบตเตอรี่ต่ำ
อาจสั่งให้โดรนลอยนิ่ง กลับจุดเริ่มต้น หรือร่อนลง
[Exam Focus] — ออกสอบบ่อยในรูปแบบคำถามสถานการณ์
Antenna
อุปกรณ์รับ–ส่งสัญญาณวิทยุระหว่างโดรนกับระบบควบคุม
ลักษณะ ตำแหน่ง และการติดตั้งเสาอากาศมีผลต่อคุณภาพสัญญาณและระยะควบคุม
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับคุณภาพ Control Link และปัญหา Lost Link
Link Quality
ระดับความเสถียรและคุณภาพของการสื่อสารระหว่างโดรนกับผู้ควบคุม
มักประเมินจากความแรงสัญญาณ ความหน่วง และอัตราการสูญหายของข้อมูล
[Exam Focus] — ใช้ในการวิเคราะห์สาเหตุการสื่อสารขาดหายหรือการเข้าสู่ Fail-safe
Data Link
ช่องทางรับ–ส่งข้อมูลที่ไม่ใช่คำสั่งควบคุมการบิน
เช่น ภาพ วิดีโอ หรือข้อมูลจากเซนเซอร์
แยกจาก Control Link แต่ทำงานร่วมกันในระบบ UAS
[Exam Focus] — มักออกข้อสอบเปรียบเทียบกับ Control Link
Communication Frequency
ย่านความถี่ที่ใช้ในการควบคุมและสื่อสารกับโดรน
ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของ กสทช. ทั้งด้านย่านความถี่และกำลังส่ง
มีผลโดยตรงต่อการขึ้นทะเบียนอุปกรณ์และความถูกต้องตามกฎหมาย
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับกฎหมายคลื่นความถี่และการขึ้นทะเบียนรีโมต
กำลังส่ง (Transmit Power / TX Power)
กำลังส่งคือระดับพลังงานที่อุปกรณ์ควบคุมหรือโดรนใช้ในการส่งสัญญาณ
กำลังส่งที่สูงขึ้นช่วยเพิ่มระยะการสื่อสาร แต่ต้องไม่เกินค่าที่กฎหมายกำหนด
ตามประกาศ กสทช. กำหนด กำลังส่งสูงสุดแบบ EIRP แยกตามย่านความถี่ เช่น
• ย่าน 433 MHz กำลังส่งสูงสุด 10 mW
• ย่าน 2,400–2,500 MHz (2.4 GHz) กำลังส่งสูงสุด 100 mW
• ย่าน 5,725–5,850 MHz (5.8 GHz) กำลังส่งสูงสุด 1,000 mW
การใช้อุปกรณ์ที่มีกำลังส่งเกินกว่าที่กำหนด ถือว่า ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย แม้จะบินได้จริงก็ตาม
[Exam Focus] — มักออกสอบในรูปแบบ “เลือกค่าที่ถูกต้องตามกฎหมาย” หรือ “กรณีใช้งานผิดย่าน/ผิดกำลังส่ง”
Signal Interference
การรบกวนของสัญญาณจากแหล่งอื่น
อาจทำให้การควบคุมไม่เสถียร ภาพขาดหาย หรือสูญเสียการสื่อสาร
เป็นความเสี่ยงที่พบบ่อยในพื้นที่เมืองและพื้นที่หนาแน่น
Lost Link
สถานการณ์ที่โดรนไม่สามารถสื่อสารกับผู้ควบคุมได้
ระบบจะเข้าสู่ Fail-safe ตามค่าที่ตั้งไว้ล่วงหน้า
เช่น ลอยนิ่ง กลับจุดเริ่มต้น หรือร่อนลง
[Exam Focus] — ออกสอบบ่อยมากในรูปแบบคำถามสถานการณ์
Return-to-Home (RTH)
โหมดอัตโนมัติที่ให้โดรนบินกลับจุดเริ่มต้น
มักทำงานเมื่อ Lost Link หรือแบตเตอรี่ต่ำ
ผู้ควบคุมต้องเข้าใจเงื่อนไขการทำงานและข้อจำกัดของระบบ
[Exam Focus] — ไม่ใช่ทุกกรณีที่ RTH จะทำงานได้สมบูรณ์
กลุ่มคำศัพท์: Navigation & Positioning Systems
(ระบบนำร่องและการกำหนดตำแหน่งของโดรน)
GNSS (Global Navigation Satellite System)
ระบบดาวเทียมนำร่องที่ใช้กำหนดตำแหน่ง ความเร็ว และเวลา
เป็นโครงสร้างรวมของหลายระบบ เช่น GPS, GLONASS และ Galileo
[Exam Focus] — ใช้เป็นคำรวมในเชิงเทคนิคและกฎหมาย มากกว่าคำว่า GPS
GPS (Global Positioning System)
ระบบกำหนดตำแหน่งด้วยดาวเทียมของสหรัฐอเมริกา
โดรนใช้ข้อมูล GPS เพื่อระบุตำแหน่ง การนำทาง และการทำงานอัตโนมัติ
[Exam Focus] — มักออกสอบเกี่ยวกับความแม่นยำและข้อจำกัดของสัญญาณ
Position Hold
โหมดที่ช่วยให้โดรนลอยนิ่งอยู่กับที่โดยอัตโนมัติ
อาศัยข้อมูลตำแหน่งจาก GNSS และเซนเซอร์เสริม
มีผลต่อความเสถียรและความปลอดภัยในการบิน
Home Point
ตำแหน่งอ้างอิงที่โดรนบันทึกไว้เป็นจุดเริ่มต้นการบิน
ใช้เป็นเป้าหมายในการทำงานของระบบ Return-to-Home (RTH)
[Exam Focus] — ต้องเข้าใจว่าถูกกำหนดเมื่อใด และสามารถเปลี่ยนได้หรือไม่
Waypoint Navigation
การบินตามจุดพิกัดที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
ใช้ในงานสำรวจ ทำแผนที่ และงานบินอัตโนมัติ
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับการควบคุมอัตโนมัติและข้อจำกัดทางกฎหมาย
Geolocation
กระบวนการระบุตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของโดรน
อาศัยข้อมูลจาก GNSS และการประมวลผลตำแหน่ง
มีบทบาทในการติดตามและการบังคับใช้กฎหมาย
Compass (Magnetometer)
เซนเซอร์ที่ใช้ตรวจจับทิศทางสนามแม่เหล็กโลก
ช่วยให้โดรนรู้ทิศทางการหันของตัวเอง
[Exam Focus] — การรบกวนแม่เหล็กอาจทำให้เกิด Compass Error
IMU (Inertial Measurement Unit)
ชุดเซนเซอร์ที่วัดการเคลื่อนไหว การหมุน และความเร่ง
ทำงานร่วมกับ GNSS เพื่อควบคุมเสถียรภาพการบิน
เป็นระบบพื้นฐานด้านความปลอดภัยของโดรน
RTK (Real-Time Kinematic)
เทคโนโลยีเพิ่มความแม่นยำของตำแหน่งจาก GNSS แบบเรียลไทม์
ใช้สัญญาณแก้ไขจากสถานีอ้างอิงภาคพื้น
[Exam Focus] — ใช้ในงานสำรวจและงานที่ต้องการความแม่นยำสูงเป็นพิเศษ
SBAS (Satellite-Based Augmentation System)
ระบบเสริมความแม่นยำของ GNSS ผ่านดาวเทียม
ช่วยปรับแก้ค่าความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง
ใช้ในระบบการบินและงานนำร่องขั้นสูง
HDOP (Horizontal Dilution of Precision)
ค่าที่ใช้ประเมินคุณภาพความแม่นยำของตำแหน่งแนวราบ
ค่ายิ่งต่ำ แสดงว่าสัญญาณ GNSS มีความน่าเชื่อถือสูง
[Exam Focus] — ใช้ประเมินความเสถียรของข้อมูลตำแหน่ง
Geofencing
ระบบกำหนดขอบเขตพื้นที่บินแบบเสมือน
เมื่อโดรนเข้าใกล้หรือออกนอกพื้นที่ ระบบจะจำกัดหรือเตือนอัตโนมัติ
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับข้อจำกัดพื้นที่บินและกฎหมายการบิน
Altitude Reference
ค่าความสูงอ้างอิงที่ใช้ในการคำนวณระดับความสูงของโดรน อาจอ้างอิงจากระดับน้ำทะเล พื้นดิน หรือจุดเริ่มต้นบิน
มีผลต่อการปฏิบัติตามข้อจำกัดความสูงตามกฎหมาย
Barometer
เซนเซอร์วัดความดันอากาศเพื่อคำนวณความสูง
ทำงานร่วมกับ GNSS เพื่อเพิ่มความเสถียรของระดับความสูง
[Exam Focus] — ความคลาดเคลื่อนอาจเกิดจากสภาพอากาศ
Vision Positioning System (VPS)
ระบบกำหนดตำแหน่งโดยใช้กล้องและเซนเซอร์ภาพ
ช่วยรักษาตำแหน่งเมื่อสัญญาณ GNSS อ่อนหรือไม่เสถียร
ใช้บ่อยในพื้นที่ในร่มหรือระดับความสูงต่ำ
Visual Odometry
เทคนิคการคำนวณตำแหน่งและการเคลื่อนที่ของโดรนจากภาพที่กล้องจับได้
ใช้วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของภาพระหว่างเฟรมเพื่อช่วยรักษาตำแหน่งเมื่อสัญญาณ GNSS อ่อนหรือหาย
[Exam Focus] — ทำงานร่วมกับ Vision Positioning System (VPS)
Relative Positioning
การกำหนดตำแหน่งของโดรนเทียบกับวัตถุหรือพื้นผิวรอบตัว
ไม่อ้างอิงพิกัดโลกโดยตรง แต่ใช้ข้อมูลจากเซนเซอร์และกล้อง
[Exam Focus] — ใช้ในสภาพแวดล้อมในอาคารหรือพื้นที่ GNSS ไม่เสถียร
กลุ่มคำศัพท์: Safety & Flight Operation Modes
(ระบบความปลอดภัยและโหมดการปฏิบัติการบิน
ของโดรน)
Fail-safe System
ระบบป้องกันเมื่อเกิดความผิดปกติระหว่างการบิน เช่น สัญญาณขาด
แบตเตอรี่ต่ำ หรือระบบขัดข้อง ระบบจะสั่งการให้โดรนทำพฤติกรรม
ที่ตั้งค่าไว้ล่วงหน้า เช่น ลอยนิ่ง กลับจุดเริ่มต้น หรือร่อนลง
[Exam Focus] — ออกสอบบ่อยในรูปแบบคำถามสถานการณ์
Return-to-Home (RTH)
โหมดอัตโนมัติที่สั่งให้โดรนบินกลับไปยังจุดเริ่มต้น (Home Point)
มักทำงานเมื่อ Lost Link แบตเตอรี่ต่ำ หรือผู้ควบคุมสั่งงาน
[Exam Focus] — ต้องเข้าใจเงื่อนไขการทำงานและข้อจำกัด ไม่ใช่แค่คำจำกัดความ
Emergency Landing
โหมดหรือขั้นตอนการลงจอดฉุกเฉินเมื่อไม่สามารถบินต่อได้อย่างปลอดภัย
อาจเกิดจากความขัดข้องของระบบ พลังงานไม่เพียงพอ
หรือสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม เกี่ยวข้องกับการลดความเสี่ยงต่อบุคคล
และทรัพย์สินบนพื้นดิน
Geo-fencing
ระบบกำหนดขอบเขตพื้นที่บินเสมือนจริง
ป้องกันไม่ให้โดรนบินเข้าไปในพื้นที่หวงห้ามหรือพื้นที่จำกัด
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับข้อจำกัดทางกฎหมายและพื้นที่ควบคุมการบิน
Low Battery Warning
ระบบแจ้งเตือนเมื่อระดับพลังงานแบตเตอรี่ลดลงถึงค่าที่กำหนด
ช่วยให้ผู้ควบคุมตัดสินใจกลับหรือหยุดการบินได้ทันเวลา
[Exam Focus] — เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยและการจัดการความเสี่ยง
Obstacle Avoidance
ระบบตรวจจับและหลบหลีกสิ่งกีดขวางโดยอัตโนมัติ
ใช้เซนเซอร์หลายประเภทเพื่อป้องกันการชน
ไม่สามารถทดแทนความรับผิดชอบของผู้ควบคุมได้ทั้งหมด
Manual Mode
โหมดการบินที่ผู้ควบคุมต้องควบคุมทิศทางและความสูงด้วยตนเองทั้งหมด
ไม่มีระบบช่วยรักษาตำแหน่งหรือความเสถียรขั้นสูง
[Exam Focus] — มักใช้เปรียบเทียบกับโหมดอัตโนมัติในข้อสอบ
Attitude Mode (ATTI)
โหมดที่ช่วยรักษาสมดุลของโดรนแต่ไม่ล็อกตำแหน่ง
โดรนจะลอยตามแรงลมหากไม่มีการควบคุมทิศทางเพิ่มเติม
[Exam Focus] — เชื่อมโยงกับทักษะผู้ควบคุมและความเสี่ยงด้านความปลอดภัย
Failsafe Trigger
กลไกหรือเงื่อนไขที่ทำให้ระบบ Fail-safe ทำงาน
เช่น สัญญาณขาด แบตเตอรี่ต่ำ หรือข้อผิดพลาดของระบบ
[Exam Focus] — เชื่อมโยงเหตุการณ์กับการตอบสนองของโดรน
Critical Battery Level
ระดับพลังงานแบตเตอรี่ที่ระบบบังคับให้โดรนลงจอดหรือหยุดภารกิจ
เพื่อป้องกันการตกจากอากาศ
[Exam Focus] — ต่างจาก Low Battery Warning
Lost Link
สถานการณ์ที่โดรนไม่สามารถสื่อสารกับผู้ควบคุมได้
ระบบจะเข้าสู่ Fail-safe ตามที่ตั้งค่าไว้ เช่น RTH หรือลงจอด
[Exam Focus] — ออกสอบบ่อยมากในรูปแบบสถานการณ์
Signal Fail-safe
การตั้งค่าพฤติกรรมของโดรนเมื่อสัญญาณควบคุมหรือสื่อสารขาดหาย
ผู้ควบคุมต้องกำหนดล่วงหน้าก่อนทำการบิน
เกี่ยวข้องโดยตรงกับความปลอดภัยในการบิน
Return Altitude
ความสูงที่โดรนจะไต่ขึ้นก่อนกลับ Home Point ในโหมด RTH
ใช้เพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งกีดขวางระหว่างทาง
[Exam Focus] — มักออกสอบร่วมกับ RTH และ Home Point
Emergency Stop
คำสั่งหยุดการทำงานของมอเตอร์ทันที
ใช้เฉพาะกรณีฉุกเฉินเท่านั้น เพราะอาจทำให้โดรนตกทันที
เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อบุคคลและทรัพย์สิน
Auto-landing
โหมดที่ระบบสั่งให้โดรนลงจอดโดยอัตโนมัติ
มักทำงานเมื่อแบตเตอรี่ต่ำมากหรือระบบแจ้งเตือนความเสี่ยง
ผู้ควบคุมต้องเข้าใจเงื่อนไขการทำงานของระบบ
Flight Mode
รูปแบบการควบคุมการบินที่กำหนดพฤติกรรมของโดรน
เช่น Manual, ATTI, GPS Mode
[Exam Focus] — ใช้ทดสอบความเข้าใจบทบาทผู้ควบคุมโดรน
GPS Mode
โหมดการบินที่ใช้ข้อมูลตำแหน่งจาก GNSS
ช่วยรักษาตำแหน่งและความเสถียรของโดรน
ใช้กันทั่วไปในการบินปกติและการฝึกพื้นฐาน
Safety Function
ฟังก์ชันด้านความปลอดภัยที่ถูกออกแบบมาเพื่อลดความเสี่ยงในการบิน
เช่น Fail-safe, RTH, Obstacle Avoidance
[Exam Focus] — มักถามในภาพรวมระบบความปลอดภัยของโดรน
กลุ่มคำศัพท์: Regulations & Operational Compliance
(หน่วยงานกำกับดูแล)
CAAT (Civil Aviation Authority of Thailand)
หน่วยงานกำกับดูแลด้านการบินพลเรือนของประเทศไทย
มีอำนาจออกข้อบังคับ อนุญาต และควบคุมการบินโดรน
[Exam Focus] — หน่วยงานกำกับดูแลด้าน การบินและการปฏิบัติการบิน
CAAT UAS Portal (Web & Mobile Application)
ระบบกลางของ CAAT สำหรับการบริหารจัดการผู้บังคับอากาศยานไร้คนขับและอากาศยาน
ครอบคลุมการขึ้นทะเบียน การทดสอบความรู้ และการออกใบรับรองตามกฎหมาย
-
ใช้งานผ่าน เว็บไซต์ (Web Portal) และ แอปพลิเคชันบนมือถือ (Mobile App)
-
เป็นช่องทางทางการเพียงช่องทางเดียวของ CAAT
ขอบเขตหน้าที่ของระบบ
-
Pilot Registration & Knowledge Examination
-
Drone Registration (อ้างอิงอากาศยาน)
-
Certificate Issuance (อายุ 2 ปี)
-
Flight-related Compliance Record
[Exam Focus] — CAAT UAS Portal = ศูนย์กลางการกำกับด้าน “การบิน” ไม่ใช่การนำเข้า
Operator
ผู้บังคับหรือผู้รับผิดชอบการใช้งานอากาศยานไร้คนขับ
ต้องมีคุณสมบัติและผ่านการขึ้นทะเบียนกับ CAAT
Registration (CAAT)
การขึ้นทะเบียนผู้บังคับและอากาศยานกับหน่วยงานด้านการบิน
เป็นเงื่อนไขพื้นฐานก่อนการปฏิบัติการบินตามกฎหมาย
Authorization / Operational Approval
การอนุญาตเฉพาะกรณีสำหรับการบินที่มีความเสี่ยง
เช่น พื้นที่ควบคุม หรือรูปแบบการบินพิเศษ
NBTC (National Broadcasting and Telecommunications Commission)
หน่วยงานกำกับดูแลด้านคลื่นความถี่และอุปกรณ์สื่อสารของประเทศไทย
มีอำนาจตามกฎหมายในการควบคุมการครอบครองและใช้งานอุปกรณ์ที่มีการส่งสัญญาณวิทยุ
[Exam Focus] — หน่วยงานกำกับดูแลด้าน คลื่นความถี่ การครอบครอง และการนำเข้า
NBTC Online Registration System
ระบบออนไลน์ของ กสทช. สำหรับการขึ้นทะเบียนอุปกรณ์สื่อสารและโดรน
เป็นช่องทางทางการสำหรับการแจ้งครอบครองอุปกรณ์ที่ใช้คลื่นความถี่
ขอบเขตหน้าที่
-
Registration of Radio-equipped UAV
-
Control of Communication Frequency & TX Power
-
Importation & Possession Compliance
Legal Possession (การครอบครองโดยชอบ
ด้วยกฎหมาย)
การครอบครองโดรนต้องสามารถแสดงที่มาที่ถูกต้องของอุปกรณ์
รวมถึงเอกสารด้านศุลกากรและข้อมูลประจำเครื่อง
Customs Clearance (พิธีการศุลกากร)
โดรนที่นำเข้าจากต่างประเทศต้องผ่านพิธีการศุลกากรอย่างถูกต้อง
การไม่สำแดง หรือไม่แจ้งนำเข้าล่วงหน้า ถือเป็นการนำเข้าโดยผิดกฎหมาย
Illegal Importation
การนำโดรนเข้าประเทศโดยไม่ผ่านศุลกากร หรือไม่แจ้ง NBTC ล่วงหน้า
มีผลโดยตรงต่อความสามารถในการขึ้นทะเบียนและการใช้งาน
[Exam Focus] — Import status มีผลต่อ สิทธิในการขึ้นทะเบียน NBTC
NBTC Registration Validity
-
บุคคลสัญชาติไทย: อายุการขึ้นทะเบียน ตลอดอายุ (Lifetime)
-
ชาวต่างชาติ: อายุการขึ้นทะเบียนผูกกับสถานะการพำนักในประเทศ
CAAT ควบคุม “การบิน” ส่วน NBTC ควบคุม “การครอบครองและการสื่อสาร”
การขึ้นทะเบียนโดรนที่ถูกต้อง ต้องผ่านทั้งสองหน่วยงานตามขอบเขตกฎหมายที่แตกต่างกัน
กลุ่มคำศัพท์: Flight Environment & Risk Awareness
(สภาพแวดล้อมการบินและการประเมินความเสี่ยง)
Weather Limitation
ข้อจำกัดด้านสภาพอากาศที่มีผลต่อความปลอดภัยในการบินโดรน เช่น ลมแรง ฝน หมอก หรือทัศนวิสัยต่ำ
การบินในสภาพอากาศที่เกินขีดจำกัดของอากาศยานหรือผู้ควบคุม อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการสูญเสียการควบคุม
Wind Shear
การเปลี่ยนแปลงความเร็วหรือทิศทางลมอย่างฉับพลันในระยะสั้น
อาจทำให้โดรนเสียเสถียรภาพ โดยเฉพาะระหว่างขึ้น–ลง หรือบินใกล้อาคาร
Magnetic Interference
การรบกวนสนามแม่เหล็กจากโครงสร้างโลหะ เสาส่งสัญญาณ หรือแหล่งพลังงานไฟฟ้า
ส่งผลต่อการทำงานของเข็มทิศ (Compass) และระบบนำร่อง
Urban Environment
สภาพแวดล้อมเมืองที่มีอาคารสูง สัญญาณรบกวน และประชากรหนาแน่น
เพิ่มความเสี่ยงด้านการสื่อสาร การนำร่อง และความปลอดภัยต่อบุคคลภายนอก
Population Density
ระดับความหนาแน่นของประชากรในพื้นที่บิน
เป็นปัจจัยสำคัญในการประเมินความเสี่ยง และการพิจารณาข้อจำกัดหรือการอนุญาตการบิน
Night Operation
การบินในช่วงเวลากลางคืนหรือทัศนวิสัยต่ำ
ต้องอาศัยระบบไฟสัญญาณและความสามารถของผู้ควบคุมที่เหมาะสม และอาจมีข้อจำกัดทางกฎหมาย
Operational Risk Assessment
กระบวนการประเมินความเสี่ยงก่อนและระหว่างการบิน
พิจารณาจากสภาพอากาศ พื้นที่บิน บุคคลภายนอก และความพร้อมของอากาศยาน
Go / No-Go Decision
การตัดสินใจอนุญาตหรือยกเลิกการบิน
อิงจากสภาพแวดล้อม ความเสี่ยง และข้อจำกัดทางเทคนิคหรือกฎหมาย
Environmental Limitation
ข้อจำกัดด้านสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อการบิน เช่น ลม ทัศนวิสัย สิ่งกีดขวาง
เป็นปัจจัยร่วมในการกำหนดเงื่อนไขการอนุญาตหรือยุติการบิน
Situational Awareness
ความสามารถของผู้ควบคุมในการรับรู้และเข้าใจสถานการณ์รอบตัวขณะบิน
มีผลโดยตรงต่อความปลอดภัย โดยเฉพาะในพื้นที่ซับซ้อนหรือทัศนวิสัยต่ำ
Human Factor
ปัจจัยด้านมนุษย์ เช่น ความเหนื่อยล้า การตัดสินใจ และประสบการณ์ผู้ควบคุม
อาจเป็นสาเหตุของความผิดพลาด แม้สภาพแวดล้อมจะอยู่ในเกณฑ์ปกติ
Operational Limitation
ขอบเขตการปฏิบัติการที่กำหนดโดยกฎหมายหรือคู่มืออากาศยาน
เช่น เวลา พื้นที่ ความสูง หรือสภาพแวดล้อมที่อนุญาตให้บินได้
Flight Suspension
การหยุดหรือยกเลิกภารกิจบินเมื่อพบความเสี่ยงเกินยอมรับ
ใช้เพื่อป้องกันอุบัติเหตุและความเสียหายต่อบุคคลหรือทรัพย์สิน
คำศัพท์ถัดไป:
UAV Vocabulary – Exam & Operations
หลังจากเข้าใจคำศัพท์พื้นฐานแล้ว
เนื้อหาในหน้าถัดไปจะนำคำศัพท์เหล่านี้ไปใช้ในบริบทของ
-
การสอบและการประเมินความรู้
-
สถานการณ์การบินจริง (Operational Scenarios)
-
การตัดสินใจด้านความปลอดภัยและกฎหมาย
-
บทบาทและความรับผิดชอบของผู้ควบคุมอากาศยาน
คำศัพท์จะไม่ถูกถามเพียงว่า “หมายถึงอะไร”
แต่จะถูกใช้เพื่อทดสอบ ความเข้าใจเชิงสถานการณ์และความพร้อมในการปฏิบัติการบิน